Historia parafii

 

Historia miasta Tarnowa i parafii Narodzenia NMP

 

Najstarsza wzmianka o Tarnowie jako wsi należącej do opactwa Benedyktynów w Tyńcu pochodzi z roku 1105. W nieokreślonym bliżej czasie Tarnów stał się własnością rodu Łabędziów a w 1327 drogą zamiany na wieś Dębno nabył wieś Tarnów Wielki Spycymir z Melsztyna, wojewoda krakowski. Dnia 7 marca 1330 r. dokumentem wydanym w Krakowie, król Władysław Łokietek lokował na terenie wsi Tarnów Wielki i Tarnów Mały miasto Tarnów na zasadach prawa magdeburskiego, jako prywatne miasto Leliwitów. W XIV w Spycymir wzniósł dwa zamki w Tarnowie i Melsztynie, w których osadził synów - Rafała w Tarnowie i Jana zwanego Spytkiem w Melsztynie. W ten sposób stał się protoplastą dwóch rodów możnowładczych Tarnowskich i Melsztyńskich. W wieku XV ród Tarnowskich podzielił się na linię tarnowską, która wygasła na Janie Krzysztofie w 1567 r., oraz linię rzochowską, która trwa do dzisiaj. Tarnów po śmierci Jana Krzysztofa Tarnowskiego stał się własnością Ostrogskich, następnie Zasławskich, Lubomirskich, Zamoyskich, Sanguszków a od 1787 stał się własnością rządu. Powstanie parafii w Tarnowie wiąże się z lokacją miasta. Wobec braku dokumentów erygujących parafię, przyjmuje się, że kościół parafialny na terenie miasta został wzniesiony w pierwszej połowie XIV w., taka bowiem była ówczesna praktyka kościelna, że w obrębie murów miejskich erygowano parafię i budowano kościół zapewniając opiekę duszpasterską mieszkańcom miasta. Kościół wzniesiony w Tarnowie od początku nosił wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Był na tyle okazały, że w 1392 r. odbyła się w nim konsekracja biskupia Jakuba Strepy, na biskupa halickiego, a w 1400 r. biskup krakowski Piotr Wysz wyniósł go do godności kolegiaty i powołał przy nim do istnienia Kapitułę Kolegiacką, która w chwili erygowania liczyła 3 prałatury i 2 kanonie. Od tego czasu Kolegiata Tarnowska była kościołem parafialnym dla miasta Tarnowai okolicznych wsi, a istniejące ośrodki duszpasterskie św. Marcina w Zawadzie i w zamku Tarnowskich zostały zniesione, a ich uposażenie stało się uposażeniem Prałatów i Kanoników Kapituły Kolegiackiej. W roku 1786, w związku z utworzeniem przez papieża Piusa VI Diecezji Tarnowskiej, świątynia pod wezwaniem Narodzenia NMP w Tarnowie otrzymała tytuł Katedry. Papież Paweł VI listem Apostolskim "Cum beatissima" z dnia 14 kwietnia 1972 r. nadał katedrze tarnowskiej tytuł Bazyliki Mniejszej, ze względu na jej wyjątkowe znaczenie dla kultu Bożego i chrześcijańskiej kultury.

 

Proboszczowie Parafii Katedralnej w Tarnowie;

Ks. Paweł Rola Lubieniecki (1786 - 1796)

Ks. Franciszek Haydecki (1796 - 1803)

Ks. Antoni Skibiński (1803 - 1807)

Ks. Stanisław Zabierzewski ( 1808 - 1832)

Ks. Józef Gluziński (1832 - 1845)

Ks. Franciszek Szlosarczyk ( 1845 - 1850)

Ks. Michał Król ( 1850 - 1879)

Ks. Wawrzyniec Gwiazdoń ( 1879 - 1881)

Ks. Józef Leśny ( 1881 - 1888)

Ks. Franciszek Leśniak ( 1888 - 1915)

Ks. Józef Baba ( 1915 - 1916)

Ks. Kasper Mazur ( 1916 - 1936)

Ks. Jan Bochenek ( 1936 - 1976)

Ks. Kazimierz Kos ( 1977 - 1995)

Ks. Stanisław Salaterski ( 1995 - 2014)

Ks. Adam Nita ( 2014 - 

Monday the 18th - .